Тарскай Григорий Семенович
- Информация о материале
- Опубликовано: 08.09.2025 14:48
- Просмотров: 335
(1908-1982)
Григорий Семенович 1908 с. тохсунньу 30 күнүгэр Уус-Алдан оройуонун Баатаҕай нэһилиэгэр Чараҥай аҕатын ууһугар дьадаҥы тыа ыалыгар төрөөбүтэ. Аҕата Тарскай Семен Иванович церковнай-приходской оскуолаҕа үөрэнэн кыра үөрэхтээх, Тарскайдар аймах. Ийэтэ Дария Иокимовна үөрэҕэ суох. Аҕата 1917 сыллаахха өлбүтэ, аҕата өлөрүгэр 9 саастаах уол хаалбыт, 5 оҕоттон улаханнара кини этэ. Григорийы эбэтин балтыгар Дүпсээҕэ Федорова Мария Федоровнаҕа ииттэрэ биэрбиттэр. Ийэтэ биир дойдулааҕар Эрбэһин аҕатын ууһугар Александров Иван Яковлевичка - Күүстээх Уйбааҥҥа кэргэн тахсыбыт. Бииргэ төрөөбүт 3 балыстара оҕо саастарыгар олохтон туораабыттар, эрдэ суорума суолламмыттар.
Гриша 10 саастааҕар 1918 с. Дүпсүн начальнай оскуолатыгар үөрэнэ киирбитэ. Кыра уолчаан хара маҥнайгыттан кыһаллан - мүһэллэн үчүгэйдик үөрэммитэ, биир бастыҥ үөрэнээччинэн ааҕыллара. Кини оскуоланы ситиһиилээхтик бүтэрбитэ.
1924 с. балаҕан ыйыгар комсомол Дүпсүннээҕи ячейкатын секретарынан талбыттара. Бу сыл «Кыым» хаһыакка бэчээттэммит «Туора Сүрэх» диэн маҥнайгы ыстатыйата тахсыбыта. Онтон ыла 1930 с. диэри 40-ча ыстатыйалары, заметкалары суруйбута.
1925 с. Дүпсүн улууһуттан Якутскай куоракка совпартоскуола курсанынан ылыллыбыта. 1927 с. Дүпсүн улууһун ситэриилээх комитетын секретарынан, онтон 1928-29 сс. председателинэн үлэлээбитэ.
1929 с. БСК (б) п Саха уобаластааҕы комитетын аппараатыгар эппиэттээх үлэҕэ анаабыттара. Онтон «Эдэр бассабыык» хаһыат редакторынан, «Кыым» хаһыат отделын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.
1931 с. ЫБСЛКС Саха уобаластааҕы комитетын Иркутскай куоракка педрабфакка үөрэххэ ыыппыта, 1933 с. үөрэҕин бүтэрбитэ. Ити сыл Москваҕа Учпедгиз иһинэн тэриллибит сахалыы учебниктары таһаарар редакцияҕа тылбаасчыт быһыытынан үлэҕэ киирбитэ. Онно үлэлии сылдьан П.А.Ойуунускайдыын чугастык билсибитэ.
Г.С.Тарскай хара маҥнайгыттан учебниктары сахалыы тылбаастааһыҥҥа эппиэтинэстээхтик ылсыбыта. Итинтэн салгыы тылбаасчыт-интернационалист быһыытынан омук уонна советскай суруйааччылар 160-ча айымньыларын кинигэлэрин тылбаастаан бэчээттэппитэ.
Григорий Семенович радиокомитекка 10-ча сыл, онтон А.С.Пушкин аатынан Якутскайдааҕы республиканскай библиотекаҕа 1935-41 сс. директоры солбуйааччынан, 1941-44 сс. директорынан, 1947-49 сс. уонна 1961-71 сс. библиогравынан уонна старшай библиогравынан барыта 20-чэ сыл үлэлээбитэ. Кини төрөөбүт норуотун культурата үрдүүрүгэр, билиитэ-көрүүтэ кэҥииригэр, сайдарыгар туох-баар күүһүн-уоҕун, өйүн-санаатын бэриниилээхтик биэрэн туран үлэлэспитэ.
1971 с. пенсияҕа тахсыбыта.
1978 с. Григорий Семеновичка «Саха АССР культуратын үтүөлээх үлэһитин» бочуоттаах аатын иҥэрбиттэрэ.
Григорий Семенович 9 оҕолоох: маҥнайгы кэргэниттэн 2, иккиһиттэн 7. Иккис кэргэнэ Людмила Сергеевна (1915-74) өр сыллар усталарыгар библиотекарынан үлэлээбитэ. Оҕолоро орто уонна үрдүк үөрэхтэри бүтэрэннэр, үлэлии сылдьаллар.
Кини 1982 с. балаҕан ыйын 8 күнүгэр өлбүтэ.
Ефимов Д.А."Улахзан олох аргыстара" кинигэтиттэн.