Готовцев Тихон Егорович

Информация о материале
Опубликовано: 25.01.2022 10:33
Просмотров: 1161

1939-1970

Тихон Егорович 1939 сыл балаҕан ыйыгар Дьокуускай куоракка Петровскай уулуссатын 2№-гэр төрөөбүтэ, дьоно убайдарыгар Көлөөх Дьөгүөргэ киирэ сылдьаннар оҕоломмута. Аҕата Готовцев Егор Гермогенович колхоз тутаах үлэһитэ этэ, сылгыһыт, ынах сүөһү бостууга, Ааллаах Үүҥнэ таһаҕас таһыытыгар сылдьара, бииргэ төрөөбүттэрэ: убайа Готовцев Егор Гермогенович I орденнаах пароходство үлэһитэ этэ, балта Прибылых (Готовцева) Анастасия Гермогеновна Тэбиик киһитигэр кэргэн тахсан Дабаадымаҕа баран олохсуйбута, быраата Готовцев Тихон Гермогенович эрдэ өлбүтэ.

Ийэтэ Готовцева Мария Федоровна, олохтоох Баатаҕай Үөнэ аҕатын ууһуттан төрүттээх. Бииргэ төрөөбүттэрэ убайа Сивцев Михаил Федорович колхоз председателэ, сылгыһыт, эдьиийэ Петрова (Сивцева) Варвара Федоровна доярка этэ, кэргэнэ олохтоох Петров Семен Иванович - Тообуй.

Ол кэмҥэ Саха театрыгар Ньургун Боотур олоҥхо аан маҥнай туруоруллубут кэмэ буолан улаханнык аатыра сылдьар бириэмэтэ эбит. Ол иһин ийэтэ Маайа уолбутун Ньургун диэн ааттыахха диэбит, ону Егор сөбүлээбэккэ быраатын аатынан Тихон дэппит. Тихон эбээтинэн, аҕатын ийэтинэн, Тииҥ Баһылай аймахтан төрүттээх. Тииҥ Баһылай — Петров Василий Андреевич биир уоллаах, сэттэ кыыстаах, олор бары ыал буолан, элбэх оҕолонон халыҥ аймах буолтара. Тихон бииргэ төрөөбүттэрэ: Мария начальнай үөрэхтээх, элбэх оҕолоох, быраата Гоша үрдүк үөрэхтээх педагог, үс оҕолоох.

Тихон Чараҥай сэттэ кылаастаах оскуолатыгар 1944 с. үөрэнэ киирбитэ. 1950 с. 5-с кылааһы бүтэрэн баран, куоракка киирэн убайын аахха Пушкин уулуссатын 3 №-дээх чааһынай дьиэлэригэр олорон 2 №-дээх оскуолаҕа 1958 с. 10 кылааһы бүтэрбитэ. Оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар спордунан, ордук волейболунан күүскэ дьарыктаммыта, ол иһин оскуола, республика сүүмэрдэммит командатын чилиэнэ этэ. Оскуоланы бүтэрэригэр үчүгэй үөрэҕин, спортка улахан ситиһиилэрин иһин оскуола «Бочуотун кинигэтигэр» аата-суола киллэриллибитэ. 1959-64 сс. Ленинград куоракка Лесгафт аатынан физкультурнай институту ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрбитэ уонна Саха сирин волейболга главнай тренеринэн ананан үлэлээбитэ. Хара маҥнайгыттан дьулуһан туран, олус эппиэтинэстээхтик үлэлээбитэ, республика волейболга командата ханнык баҕарар күрэхтэһиилэргэ ситиһиилээхтик кыттар буолта. Тихон Баатаҕайтан маҥнайгы спорт тренерэ. 1965 с. Монголия государствотын сүүмэрдэммит командатын аҕалан улахан көрсүһүү буолбута. «Урожай» общество эр дьоҥҥо хамаандата Читаҕа, Хабаровскайга, Владивостокка, Дальнай Восток күрэхтэһиилэригэр ситиһиилээхтик кыттыбыта.

 1967 сылтан СГУ физкультураҕа кафедратын преподавателинэн ананан үлэлээбитэ. Бары билиитин, кыаҕын биэрэн, улахан ирдэбиллээхтик үлэлээбитэ. Коллективыгap, студеннар ортолоругар авторитеттаах үлэһит этэ. Саха ACCР Госкомспордун махтал суруктарынан, бочуотунай грамоталарынан наҕараадаламмыта. Ол үлэлии сылдьан 1970 с. сэтинньи ый11 күнүгэр Лена өрүскэ 2 Хомустах аннынан ууга былдьанан өлбүтэ.

1962 с. Евдокия Николаевналыын холбоһон ыал буолтара, кини Чурапчыттан төрүттээх, үрдүк үөрэхтээх. Евдокия Николаевна өp сылларга «Бэлэм буол», “Эдэр коммунист” хаһыаттарга корректорынан үлэлээбитэ, икки кыыс, биир уол оҕоломмуттара. Улахан кыыс Маргарита үрдүк үөрэхтээх врач, 2 оҕолоох. Кыра кыыс Розалия Новосибирскайдааҕы экономичсскай институту бүтэрбитэ, билигин Комдрагмет главнай бухгалтера, 3 уоллаах, 1 сиэннээх. Улахан уола Тихон милиция капитана. Тихон уола эдэр сааһыгар оһолго өлбүтэ.

«Доҕорум кэриэһигэр»

Республика волейболун сайдыытыгар, кини сүүмэрдэммит хамаандатын бэлэмнээһиҥҥэ, чулуу спортсменнары бу спорт көрүҥэр иитиигэ биллэр-көстөр оруолу ылбыт, улахан оруолу уурсубут дьоннортон биирдэстэринэн биһиги биир дойдулаахпыт, Ленинградтааҕы физкультура институтун выпускнига Тихон Готовцев буолар.

Биһиги бииргэ сылдьыбыт түгэннэрбититтэн аҕыйах түгэн.

  1. 1955 с. Тихонныын иккиэн Саха сирин оҕолорго сборнай командаҕа киирсэммит Магадаҥҥа Дальнай Восток уонна Сибиир зонатыгар күрэхтэһиигэ кыттыбыппыт. Уолаттар ортоку көрдөрүүлэммиппит. Кыргыттар балачча ситиһиилээхтик кыттыбыттара. Кинилэртэн кэлин Росинская Наташа «Уралочка» уонна Союз сборнай командатыгар ситиһиилэхэхтик оонньообута.
  2. Тихон үрдүк үөрэҕи бүтэрэн баран ордук тренерскэй талааннааҕа көстүбүтэ. Саха сирин сборнай командатын хас да сыл баһылаан - көһүлээн дьарыктаабыта.

Тихон Готовцев аатынан олохтоммут ветераннар волейболга күрэхтэһиилэрэ сыл аайы элбэх спортсменнары хабан үрдүк тэрээһиннээхтик ыытылыннын диэн алгыы-уруйдуу хаалабын.

Иван Иванович Местников, Россия үтүөлээх враһа,

1955-56 сс. волейболга республика оҕолорго сүүмэрдэммит хамаандатын чилиэнэ

БИБЛИОГРАФИЯ

Кинигэлэргэ

  1. Ефимов Д. А., Румянцева К. И., Бурцева Р.И. Улахан олох аргыстара / Д.А. Ефимов, К. И. Румянцева, Р. И. Бурцева. – Дьокуускай: РПК “Оригами”, 2010. – 151-152 с.
  2. Ефимов Д.А. Төрөөбүт түөлбэбит Баатаҕай / Д. А. Ефимов. – Якутск: Көмүөл, 2007 – 76-77 с.
  3. Жирков И.М. 20-с үйэҕэ Уус Алдан чулуу спортсменнара / И. М. Жирков, И. И. Захаров. – Дьокуускай: Сахаполиграфиздат, 2004. – 111 с.
  4. Мигалина К. М. Төрүппүт төрүт түөлбэтэ – Халдьаайы / К. М. Мигалкина. – Дьокуускай: “Якутия” медиа-холдинг, 2021. – С. 10-12.
  5. Румянцева К. И. Ахтар-саныыр үөрэҕим кыһата: [Н. Н. Тарскай аатынан Баатаҕай орто оскуолата] / К. И. Румянцева. – Дьокуускай: Издатель Э.Т. Пономарев, 2020. – 210-211 с.

 Периодическай бэчээккэ

  1. Алексеев И. Один из первых / И. Алексеев // Спорт Якутии. – 2009. – 17 сентября.
  2. Алексеев И. Бастыҥ волейболист аата үйэтитиллэрэ наада / И. Алексеев // Спорт Якутии. – 2012. – Ыам ыйын 24 к.
  3. Атласова Е. Нэһилиэктэр сэргэхтик олороллор / Е. Атласова // Мүрү саһарҕата. – 2011. – Олунньу 25 к.
  4. Бурнашев Л. Аһаҕас турнир: [Биэттэҕэ Тихон Готовцев бирииһигэр волейболга ветераннарга аһаҕас турнир аан бастаан ыытылынна] / Л. Бурнашев // Мүрү саһарҕата. - 1995. – Кулун тутар 4 к. – 4 с.
  5. Кнуренко С. П. Тихон Готовцев. Это был тренер от Бога / С. П. Кнуренко // Спорт Якутии. – 2019. – 5 сентября.
  6. Кронников Н. Блок...АУТ! / Н. Кронников // Дьулурҕан. – 2004. – Олунньу 17 к.
  7. Кронников Н. Найахыга мээчик күөрэйдэ / Н. Кронников // Саха сирэ. – 2012. – Олунньу 28 к.
  8. Кронников Н. Тихон Готовцев аатыгар... / Н. Кронников // Дьулурҕан. – 2011. – Олунньу 22 к.
  9. Кронников Н. Тихон Готовцев бирииһигэр / Н. Кронников // Дьулурҕан. – 2001. – Олунньу 23 к.
  10. Кронников Н. Тихон Готовцев бирииһигэр / Н. Кронников // Дьулурҕан. – 2006. – Кулун тутар 7 к.
  11. Кронников Н. Тихон Готовцев кэриэһигэр күрэхтэһии / Н. Кронников // Спорт Якутии. – 2019. – Муус устар 18 к.
  12. Местников И. Доҕорум Тихон Готовцев бириһигэр / И. Местников // Саха сирэ. – 1995.
  13. Местников И. Тихон Готовцев аатын үйэтитиэххэ / И. Местников // Спорт Якутии. – 2012. – Олунньу 16 к.
  14. Неустроева О. Үөрүүгэ кыттыһан / О. Неустроева // Мүрү саһарҕата. – 2013. – Кулун тутар 13 к.
  15. Румянцева К. Аата умнуллубат / К. Румянцева // Мүрү саһарҕата. – 2000. – Кулун тутар 4 к.
  16. Шепелева О. Дьаһалта – бу күннэргэ / О. Шепелева // Мүрү саһарҕата. – 2011. -Олунньу 25 к.