Готовцев Игнатий Петрович

1953-2017

Готовцев Игнатий Петрович 1953 с. сэтинньи ый 28 күнүгэр улахан ыалга төрдүс оҕонон күн сирин көрбүтэ. Баатаҕайга аҕыс кылаастаах оскуоланы бүтэрэн баран салгыы Курбуһахха, Кэптэнигэ үөрэммитэ.

1973-75 сс. Советскай Армия кэккэтигэр Хабаровскай кыраайга противовоздушнай оборонаҕа сулууспалаабыта.

1976 с. Дьокуускайга 1 нүөмэрдээх педучилищеҕа физкультура учууталын үөрэҕэр киирэн ситиһиилээхтик бүтэрбитэ. 1977 с. ыал буолан, утуу субуу биэс оҕоломмуттара.

Игнатий Петрович оҕо эрдэҕиттэн сүрдээх сытыы-хотуу, уһулуччу эрчимнээҕэ. Саха киһитигэр эт — хаан өттүгэр ураты күүстээх, кыахтаах этэ. Спордунан дьаныардаахтык дьарыктанан ордук атах оонньууларыгар үрдүк ситиһиилэммитэ. Ол курдук 1973 с. атах оонньууларыгар спорт маастарын нуорматын толорбута. 1980 с. Саха сирин тыатын спортивнай оонньууларыгар 400 миэтэрэҕэ чемпионнаабыта. Улууска спорт араас көрүҥнэригэр, сайыҥҥы кыһыҥҥы многоборьеҕа уопсайа 28 төгүл бастаабыта.

1979 с. Тумул оскуолатыгар физкультура учууталынан үлэлээн, оҕолоро элбэх ситиһиилэнэн, ол түмүгэр 2004 сыллаахха СР үөрэҕириитин туйгунун аатын ылбыта.

Игнатий Петрович киһи быһыытынан аламаҕайын, киириилээҕин-тахсыылааҕын, кэпсэтиилээҕнн уонна дьону сатаан салайарын көрөннөр 1999 с. Баатаҕай нэһилиэгин баһылыгынан анаабыттара. Бу кэмтэн ыла кини солбуллубат салайааччы, aҕa баһылык буолан төрөөбүт нэһилиэгин сайдыытыгар улахан кылаатын күн сириттэн барыар диэри киллэрэн кэлбитэ. Нэһилиэк тэрилтэлэрэ, детсад, балыыһа, оскуола улууска инники күөҥҥэ сылдьар үлэлээхтэр. Кини биир ураты хайысханы киллэрээһинэ — «Туймаада лизинг» тэрилтэни кытта сибээс олохтоон нэһилиэккэ 50 тахса улахан уонна кыра техника ылыллыбыта. Түбүктээх үлэтэ үтүө түмүктэнэн 2006 сыллаахха «Лучший глава наслега» анал ааты ылбыта, 2004 с. «За заслуги в социально — экономическом развитии РС(Я)» түөскэ кэтиллэр бэлиэни ылбыта. 2008 с. СР тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна буолбута. Ону таһынан СР Ил Түмэн Государственнай мунньаҕын уонна СР Президенин бочуотунай грамоталарынан, кыһыл көмүс чаһыларынан наҕараадаламмыта. Улуус бочуотунай грамоталарынан, «Социальнай-экономическай сайдыытын иһин» бэлиэнэн наҕараадаламмыта. Игнатий Петрович олоҕун тиһэх күннэригэр диэри нэһилиэгин инники сайдыытын туһугар үлэлии сылдьыбыта. Кини улууска биир саамай уһуннук үлэлээбит нэһилиэк баһылыга буолар. Биһиги аҕабыт курдук ис сүрэҕиттэн төрөөбүт айылҕатынан киэн туттар, харыстыыр, нэһилиэгин туһугар дууһатынан ыалдьар киһи аҕыйах.

Кини саҥа балыыһаны, спортзалы, котельнайы, oҕo уһуйаанын үлэҕэ киллэттэрбитэ. Суол, итиини киллэрии, мобильнай сибээс, уу курдук тыын боппуруостары быһаарбыта. «Биэттэ-Агро» хаһаайыстыба атаҕар турарыгар күүс-көмө буолбута. Билигин «Биэттэ-Агро» республикаҕа биллэр бурдук хаһаайыстыбатыгар тиийэ үүннэ. Ону таһынан, баһылыктыы сылдьан нэһилиэгин үлэтин-хамнаһын үйэтитээри НВК «Саха» хампаанньаны кытта ыкса сибээһи олохтообута. Сыл аайы үгэс курдук булчуттарга аналлаах эр дьону тургутар, олохтоохтор сөбүлэҥнэрин ылбыт улахан күрэҕи тэрийэр этэ. Ону таһынан, сүрдээх сиэдэрэй, дириҥ ис хоһоонноох, чугаһынан суох кэрэ көстүүлээх арканы туттарбыта. Игнатий Петрович бүтэһик бырайыага — «Кэрэ куо» диэн кыраһыабай кыргыттар күрэхтэрэ буолар. Манчаары Баһылай уоран барбыт Күөх Кэтириинэтин дойдутугар — Баатаҕайга ураты кэрэ, талааннаах кыргыттар баалларын дьон билиэхтээх диирэ.

Кини эппиэтинэстээх, ылыннарыылаах тыллаах, ыллыктаах өйдөөх-санаалаах, таһаарыылаах үлэлээх салайааччы, дьиэ кэргэнин үрдүктүк тутар кэргэн, aҕa, эһээ этэ. Маннык ураты, бары өттүнэн дэгиттэр кыахтаах киһи биирдэ эмит төрөөн ааһар. Онон баар эpдэҕинэ чугас дьонугар эрэ буолбакка, нэһилиэккэ барытыгар халыҥ хахха, суон дурда буолбута.

Aҕабыт бэйэтин умнан туран өрүү биһиги туспутугар сүбэ-ама, күүстээх көмө буолара, наар булар-талар, сүгэр-көитөҕөp аакка сылдьара. Бу санаатахха, кыра эрдэҕиттэн эрэйдээхтик улааппыт, кыһалҕаны билбит буолан дьиэ кэргэнигэр, оҕолоругар наһаа сымнаҕас этэ. Биирдэ даҕаны оҕолоругар куолаһын соноппутун, кыыһырбытын да өйдөөбөппүт. Улааппыт да oҕoлopyгap кыра oҕoлopгo курдук сыһыаннаһара, атаахтата, сыллыы-ууруу сылдьара. Биир эмит oҕотo кыра да кыһалҕаланнаҕына тута баар буола түһэрэ уонна барытын бэйэтигэр ылынара. Түөрт oҕҥотун төрдүөннэрин барыларын үөрэхтээбитэ, дьиэлээбитэ — уоттаабыта. Улаханнык ыалдьан да баран онтукатын биһиэхэ биллэpбэтэҕэ, aтаҕаp тура илик оҕолорун туһугар бүтэһик күннэригэр диэри күүстээх үлэ үгэнигэр сылдьыбыта…

       Кэргэнэ Матрена Петровна, оҕолоро.   

БИБЛИОГРАФИЯ

Кинигэлэргэ

1. Ефимов Д.А. Төрөөбүт түөлбэбит Баатаҕай / Д. А. Ефимов. – Якутск: Көмүөл, 2007 – 77 с.
2. Ефимов Д. А., Румянцева К. И., Бурцева Р.И. Улахан олох аргыстара / Д.А. Ефимов, К. И. Румянцева, Р. И. Бурцева. – Дьокуускай: РПК “Оригами”, 2010. – 43-35-37 с.
3. Жирков И.М. 20-с үйэҕэ Уус Алдан чулуу спортсменнара / И. М. Жирков, И. И. Захаров. – Дьокуускай: Сахаполиграфиздат, 2004. – 59 с.
4. История Усть-Алданского улуса в лицах: биобиблиогр. справ. / [сост.: А. Н. Жирков, В. Н. Окоемова, З. И. Данилова и др.]. – Якутск: Бичик, 2010. – 759 с.
5. Румянцева К. И. Ахтар-саныыр үөрэҕим кыһата: [Н. Н. Тарскай аатынан Баатаҕай орто оскуолата] / К. И. Румянцева. – Дьокуускай: Издатель
6. Э.Т. Пономарев, 2020. – 299-300 с.
7. Сивцев В. — Мүрү. Аныгы кэм салайааччылара / В. Сивцев – Мүрү. – Дьокуускай: Дани-Алмас, 2015. – 20-37 с.

 Периодическай бэчээккэ

1. Бахсылыырап У. Күөх зонаҕа кубулуйуо дуо?: [Баатаҕай баһылыга Готовцев И. П. сир аннынааҕы уулары туһаныыны, табыгастаах сирдэргэ күөллэри оҥорууну эттэ] / У. Бахсылыырап // Мүрү саһараҕата. – 2003. – От ыйын 12 к. – 6 с.
2. Габышева А. Эбии күүс угар, эбээһинэстиир: [Готовцев Игнат Петрович – Тумул оскуолата] / А. Габышева // Ленинскэй тэрийээччи. – 1984. – Бэс ыйын 19 к. – 3 с.
3. Посельский В. Тарскай музейыгар Олимпийскай факел / В. Посельский // Спорт Якутии. – 2014. – Тохсунньу 23 к.
4. Посельский В. Төрүт удьуордары утумнаан / В. Посельский // Спорт Якутии. – 2014. – 25 декабря.
5. Сивцев В. Баатаҕайдар 2000 тонна оту күрүөлүөхтэрэ: [Нэһилиэк баһылыга Готовцев И. П. интервьюта] / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2006. – Атырдьах ыйын 1 к. – 4 с.
6. Сивцев В. Бэйэ күүһүгэр эрэнэн / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2006. – Тохсунньу 5 к. – 1 с.
7. Сивцев В. Киһи киһитинэн кэрэ: [Баатаҕай нэһилиэгин баһылыга Готовцев И. П. үлэтэ уонна соруктара] / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2005. – Балаҕан ыйын 6 к. – 1 с.
8. Сивцев В. Оттуур санаа күүстээх: [Баатаҕай баһылыгын интервьюта] / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2005. – От ыйын 12 к. – 3 с.
9. Сивцев В. Оттуур Эбэ маанылаах ходуһатыгар / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2007 . – Атырдьах ыйын 14 к.
10. Сивцев В. “Синтай” тракторы биһирээтилэр: [Готовцев И. П. – “Сыл бастыҥ үлэлээх нэһилиэк баһылыга” аатын ылла] / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2006. – От ыйын 11 к. – 1 с.
11. Сивцев В. Тэрээһиннээх, дьаһаллаах баһылык / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2008. – Атырдьах ыйын 30 к.
12. Сивцев В. Шефтэһэн үлэлииллэр: [Баатаҕай нэһилиэгэ уонна Туймаада Лизинг] / В. Сивцев // Мүрү саһарҕата. – 2006. – Бэс ыйын 13 к. – 4 с.