1953
Мин 1953 с. муус устар 19 күнүгэр Уус Алдан улууһун Баатаҕай нэһилиэгэр Чараҥай учаастагар Иннокентий Иннокентьевич уонна Елена Петровна Сивцевтэргэ 21-с бүтэһик оҕонон төрөөбүтүм.
Баатаҕай 8 кылаастаах оскуолатыгар 1960 сыллаахха үөрэнэ киирбитим. 20-тэн тахса оҕо үөрэммиппит. Халдьаайыттан, Эрбэһинтэн, Чараҥайтан үөрэнэр быһыылаахпыт.
Бастакы учууталбыт Елена Семеновна наһаа кыһамнньылаахтык үөрэтэр быһыылааҕа. Aaҕa – суоттуу үөрэнэрбит быыһыгар концертка да кыттарбыт. Мин сценкаҕа оонньообуппун өйдүүбүн. Халдьаайыттан, Сылааттан үөрэнэр оҕолор наһаа халыҥ таҥастаах, куобах тириитэ истээх, төбөбүт саҕа ыт үтүлүктээх буоларбыт. 3-3,5 биэрэстэлээх сиртэн сылдьар оҕолору оннук таҥастарбыт абыраатахтара. Биирдэ да халлаан тымныйда, карантин буолла диэн үөрэҕи тохтоппотохторо. Биирдэ кыһыҥҥы томороон тымныыга аҕабыт Легковой диэн атын көлүйэн убайым Кешалааҕынан буоһалатан оскуолаҕа ыытара. Бүтүөхпүтүгэр диэри аппытыгар от биэрэн, баайан туруорарбыт.
Оччолорго Баатаҕай дьонноро чөл олохтоох, эт-хаан өттүнэн күүстээх-уохтаах эбиттэр. Үчүгэйдик эрчийбит буоллар, кинилэр оҕолоруттан, тустууга, волейболга, хайыһарга, легкай атлетикаҕа оҕо бөҕөтө тахсара хаалбыт. Хата, труд учууталынан үлэлээбит Кыһыл сулус орденнаах сэрии кыттыылааҕа Федор Герасимович Неустроев бэс маһынан остуол тенниһын оҥорбута. Баатаҕай оҕолоро онно оонньоон оройуоҥҥа наар кыайар этилэр. Ядрихинскай Алеша, Сивцев Сеня республикаҕа бастыыллара. Мин да оонньуурум. Аармыйаҕа сулууспалыы сылдьар чааспар 2 төгүл бастаан «День военно-морского флота» бырааһынньыкка, тордунан наҕараадаламмытым.
8-һы бүтэрэр сылбытыгар оройуоҥҥа сааскы спартакиадаҕа бастаабыппыт. Дирек- торбыт Бубякин Егор Егорович онно үөрэн кыттыбыт оҕолорго, барыбытыгар, тренировочнай көстүүм буор босхо биэрбитэ. Онно наһаа үөрбүппүт. Биһиги кылаастан кыттыбыттара: Ушницкай Сеня, Гоголев Игнат, Готовцев Ваня, Белолюбскай Алеша, Дугинова Зина уонна мин. Директорбыт биһиэхэ наһаа кыһаллара, куораттан остуол тенниһин наборун аҕалара. Үөрэнэр сылларбытыгар оҕолор таһырдьаттан киирбэккэ оонньуур буоларбыт. Күһүн холкуос хотонун киитин саах бырахса оонньоон барыырбыт.
Хаар хараарыытыгар лапта, футбол, волейбол оонньуулар саҕаланаллара. Халлаан хараҥа-рыар диэри оонньуурбут. Итинник таһырдьа, ыраас салгыҥҥа сүүрэн-көтөн, эппитин-хааммытын эрчийэн, сорох уолаттар спортсмен буолан таҕыстахпыт. Биһиги кэммитигэр физкультураҕа биир да учуутал күнтэн уһуннук үлэлээбэтэҕэ. Биирдии сыл үлэлии-үлэлии баран хаалаллара.Дьиҥинэн спордунан дьарыктаныахпытын наһаа баҕарарбыт.
Армия кэнниттэн 1975-77 сс. Якутскайдааҕы 1 нүөмэрдээх педучилищены үөрэнэн бүтэрбитим. Физкультура учууталын идэтин ылбытым.
1977-1983 сс. дылы Уус-Алдан оройуонун Райвоенкоматыгap II отдел начальнигынан үлэлээбитим. 1994 сылтан оҕо спортивнай оскуолатыгар тренер — преподавателинэн үлэлээбитим. Тренердыыр сылларбар СГУ спортка уонна физкультураҕа институтун үөрэнэн бүтэрбитим.
Сүрүн ситиһиилэрим:
— Үрдүк категориялаах тренер.
— Атах оонньууларыгар республиканскай категориялаах судьуйа.
— Уус-Алдан улууһун волейболга Федерациятын аатыттан бэриллибит “Вклад в развитии волейбола в улусе” — диэн нагрудной мэтээл.
— Үлэтигэр ситиһиилэрин уонна спорду пропагандалыырын иһин республика спортка уонна физкультураҕа комитетыттан, республикатааҕы “Урожай”обществоттан, «Сахаада-спорт» национальнай спордун ассоциациятыттан Почетнай грамоталардаахпын.
— «Россия физический культураҕа уонна спортка туйгуна» знактаахпын.
БИБЛИОГРАФИЯ
Кинигэлэргэ
- Ефимов Д.А. Төрөөбүт түөлбэбит Баатаҕай / Д. А. Ефимов. – Якутск: Көмүөл, 2007 – 77 с.
- Ефимов Д. А., Румянцева К. И., Бурцева Р.И. Улахан олох аргыстара / Д.А. Ефимов, К. И. Румянцева, Р. И. Бурцева. – Дьокуускай: РПК “Оригами”, 2010. – 43-176 с.
- Жирков И.М. 20-с үйэҕэ Уус Алдан чулуу спортсменнара / И. М. Жирков, И. И. Захаров. – Дьокуускай: Сахаполиграфиздат, 2004. – 124 с.
- Румянцева К. И. Ахтар-саныыр үөрэҕим кыһата: [Н. Н. Тарскай аатынан Баатаҕай орто оскуолата] / К. И. Румянцева. – Дьокуускай: Издатель Э.Т. Пономарев, 2020. – 303-304 с.
