1948-2017
Розалия Михайловна 1948 с. олунньу 25 күнүгэр Уус Алдан оройуонун Баатаҕай нэһилиэгэр төрөөбүтэ.
1967 с. Найахы орто оскуолатын бүтэрээт, кэргэн тахсыбыта. СГУ ИФФ РО-ҕа ситиһиилээхтик туттарсан, студентка буолбута. 1968 с. кыыс оҕоломмуттара. 1976 с. Дьокуускайдааҕы культпросвет училище библиотечнай отделениетын кыһыл дипломнаах үөрэнэн бүтэрбитэ.
Биһиги эдьиийбит бастакы оҕо буолан, барыны бары сатыыр, кыайар: кыра эрдэҕиттэн күөрчэҕи да оҥорор, ынаҕы да ыыр, үчүгэйдик баайара, быыстапкалыыра, иистэнэрэ.
Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан, спордунан утумнаахтык дьарыктаммыта. 1959 с. Баатаҕай оскуолатыгар физкультура учууталынан Румянцев Иван Семенович үлэлии кэлиэҕиттэн сэргэхсийии буолбута. Ити кэмҥэ Иван Семенович салалтатынан эрчиллэн, уһуйуллан элбэххэ үөрэнэн эдьиийим – Роза Сивцева чэпчэки атлетикаҕа оройуоҥҥа, республикаҕа биллэр сүүрүк – спортсмен быһыытынан иитиллэн тахсыбыта.
Национальнай ыстаныыларга РСФСР, Саха АССР спордун маастара Румянцев В. В. кэпсииринэн: 1959 с. Найахы ыһыаҕар кыргыттар кылгас дистанцияҕа сүүрбүттэр. Онно уончалаах кыыс, бэйэтиттэн 3-4 сыл аҕа кыргыттары лаппа куотан кэлбит. Көрдөҕүнэ, күп-күөх харахтаах, ыраас сэбэрэлээх Сивцев Михаил Федорович бэйэтин үөлээннээхтэригэр: “Ити мин кыыһым Роза, Баатаҕайтан сылдьабыт”, — диэн астына кэпсии турара диир. Дьон: “Маладьыас, улахан кэскиллээх сүүрүк тахсыыһы”, — диэн сөҕө-махтайа кэпсэппиттэр.
Баатаҕайга оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар кини Иван Семеновичка чэпчэки атлетикаҕа, волейболга, баскетболга, теннискэ утумнаахтык дьарыктаммыта. Биирдэ Хабаровскайга үөрэнэ сылдьан, учуутала каникулга кэлэригэр спортивнай көстүүм, кеда бэлэх аҕалан үөрдүбүтэ, диэн астына кэпсиирэ.
Роза бастакы ситиһиитэ, 11 саастааҕар Сталин аатынан колхоз хамаанданан “Ленинец” хаһыат бирииһигэр эстафетаҕа оройуоҥҥа чемпионнаабыта буолар. Онтон ылата оскуолаҕа, нэһилиэккэ, оройуоҥҥа чэпчэки атлетикаҕа (сүүрүүгэ, уһуну ыстаныыга, үрдүгү ойууга, ядро быраҕыыга, саахымакка) миэстэлэһэр буолбута. уопсайынан Иван Семенович оҕолору спорт бары көрүҥэр эрчийэр этэ. 1963 с. Бороҕоҥҥо ССРС профсоюзтарын XIII съеһин чиэһигэр уонна “Кыым” хаһыат 40 сылын туолуутугар аналлаах республикатааҕы кросска 500 м. дистанцияҕа Дальнай Восток уонна Сибиир чемпионката, Заречнай оройуон бэрэстэбиитэлэ Виктория Колосова кэнниттэн тилэх баттаһа сырсан, Роза иккис кэлэн көрөөччүлэри улаханнык астыннарбыта. Бу кросска Роза 500 м. оройуон рекордун олохтообута.
1963 с. алтынньы ый 6 күнүгэр Дьокуускай куоракка “Кыым” хаһыат бастакы нүөмэрэ тахсыбыта 40 сыла туолуутугар анаммыт 16-с сылын ыытыллыбыт эстафетаҕа Среднеленскэй оройуон хамаандата республика абсолютнай чемпионун бочуоттаах аатын ылары ситиспитэ. Урукку өттүгэр хаһан да, тыа сирин биир да оройуонун хамаандата республика “Динамо”, “Спартак”, госуниверситет, педучилище сүүмэрдэммит хамаандаларын кыайа илигэ. Бу эстафетаҕа 15 саастаах, Мүрү орто оскуолатын 8-с кылааһын үөрэнээччитэ Сивцева Роза бүтэһик этээпкэ кими да да иннигэр түһэрбэккэ, биэтэк үрүҥ лиэнтэтин эрчимнээхтик түөһүнэн солоон, бастаан кэлэр. Манна эстафета абсолютнай кыайыылаахтарын – Среднеленскэйдэри эҕэрдэлээн, киин трибунаҕа, болуоссакка толору мустубут дьон бары эҕэрдэлээн хаһыытаабыттара, ытыс таһыммыттара.
1966 с. оскуола үөрэнээччилэрин республикатааҕы спартакиадаларыгар Роза пятиборьеҕа III-с бириистээх миэстэҕэ тиксэр, тренерэ Сивцев Г.Г.
Розалия Михайловна спортивнай ситиһиилэрин элбэх грамоталар, дипломнар, ол иһигэр физическэй культураны уонна спорду сайыннарыыга үтүөлэрин иһин Саха Республикатын РФСО “Урожай” тэрилтэтин Бочуотунай грамоталара кэрэһэлииллэр.
Эдэр сааһыгар кыайан үтүөрбэт ыарыыга ыалдьан баран: “Оҕо эрдэхпинэ спордунан дьарыктаммытым күүстээх санааны, тулууру биэрэн, олоххо тардыһыыга көмөлөһөн, билигин оҕолорбор, сиэннэрбэр, хос сиэннэрбэр күүс-көмө, сүбэ-ама буолабын”, — диэччи.
Бииргэ төрөөбүт балтын Мигалкина Клара Михайловна ахтыыта,
“Төрүппүт төрүт түөлбэтэ – Халдьаайы”.
К. М. Мигалкина – Дьокуускай: “Якутия”
Медиа-холдинг, 2021. – 41-44 с.
БИБЛИОГРАФИЯ
Кинигэлэргэ
- Мигалина К. М. Төрүппүт төрүт түөлбэтэ – Халдьаайы / К. М. Мигалкина. – Дьокуускай: “Якутия” медиа-холдинг, 2021. – С. 41-47.
- Румянцева К. И. Ахтар-саныыр үөрэҕим кыһата: [Н. Н. Тарскай аатынан Баатаҕай орто оскуолата] / К. И. Румянцева. – Дьокуускай: Издатель Э.Т. Пономарев, 2020. – 276-277 с.
Периодическай бэчээккэ
- Оройуон рекордун олохтообута: [Роза Сивцева] // Ленинскэй тэрийээччи. – 1965. – Балаҕан ыйын 16 к.
