1935-2001
Матрена Кузьминична 1935 с. Уус Алдан оройуонун Баатаҕай нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Чараҥай 7 кылаастаах, Дүпсүн оскуолаларыгар үөрэммитэ. Оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар Матрена хайыһарынан дьарыктанара, быраатынаан Сенялыын. Дүпсээ оскуолатыгар үөрэнэ сылдьан, хайыһарынан Чараҥайтан кэлэн ас оҕото ылан бараллара. Оччолорго аҕалара Попов Кузьма Петрович, Баатаҕай олохтооҕо, холкуостаах, Бухатыырап диэн таптал ааттаах, улахан кыыһынан Настялыын онно үлэлииллэр эбит этэ.
Мотя сытыы-хотуу, ыллыырын-үҥкүүлүүрүн сөбүлүүр, сценкаларга оонньуур буолан оскуоланы бүтэрэн баран, Дьокуускайдааҕы культпросвет училище театральнай отделениетыгар үөрэнэ киирбитэ. Үөрэҕин бүтэрэн, кини Нам I Хомустаах тыатын кулуубугар үлэтин саҕалаабыта. 1960 с. сельсовет председателинэн талыллан, үс сыл нэһилиэгин олоҕун өрө тутан үлэлээбитэ. 1963 с. Мэҥэ Хаҥалас оройуонугар Майатааҕы народнай театрга режиссерунан үлэлээбитэ. Манна үлэлии сылдьан кэтэхтэн Бүлүүтээҕи педучилищены бүтэрбитэ уонна төрөөбүт дойдутугар Мүрү орто оскуолатыгар учууталынан анаммыта. 1968 с. төттөрү Намҥа көһөн кэлэн, Хомустааҕар кулууб директорынан үлэлээбитэ.
Матрена Кузьминична оскуола сылларыттан физкультураны уонна спорду сөбүлээн, элбэх күрэс былдьаһар күрэхтэргэ активнайдык кыттан, үрдүк ситиһиилэнэн спорду олоҕун аргыһа оҥостубута. Ол курдук, Саха АССР төрүттэммитэ 30 сылыгар анаммыт чэпчэки атлетика күрэхтэһиитигэр кыттан 800 м. бастакы миэстэни ылбыта. Үөрэммит оскуолатын сүүмэрдэммит хамаандатыгар киирэн, ити сыл республика оҕолорун күрэхтэһиитигэр 800 м. үһүс бочуоттаах миэстэни ылбыта. Мотя сааскы уонна күһүҥҥү сехоҥҥа хайыһар көрүҥүн ордук сөбүлээн, элбэх күрэхтэһиилэргэ кыттыбыта. Оскуоланы бүтэрэр сылыгар Майаҕа ыытыллыбыт “Колхозник” общество күрэхтэһиитигэр, 10 км. дистанцияҕа 1956 сыллаах чемпионката буолбута. Онтон культпросветка үөрэнэр сылларыгар, орто үөрэх кыһаларын күрэхтэһиитин икки төгүллээх чемпионката буолан чахчы кыахтааҕын көрдөрбүтэ. Кини ити сылларга Саха АССР биирдиилээн бастыыр күрэхтэһиитигэр кыттан, эмиэ сөбүлүүр 10 ка. Дистанциятыгар бастакы миэстэни ылары ситиспитэ. Намҥа тахсан үлэлиир сылыгар, Нам оройуонун күрэхтэһиитигэр 5 уонна 10 км. дистанцияларга бастакы миэстэлэри ылбыта.
Матрена Кузьминична сааһыран да баран нэһилиэк араас тэрээһиннэригэр активнайдык кыттара. Нэһилиэк агитзоналарын күрэхтэһиилэрин биир көтүппэт кыттааччытынан буолбута. Кини “X пятилетка ударнига”, “В. И. Ленин 100 сааһынан”, мэтээллрэдээх үлэ ветерана этэ.
БИБЛИОГРАФИЯ
Кинигэлэргэ
- Бастакы Хомустаах: Нам улууһа / [хомуйан оҥордулар: Л. В. Алексеева, Н. В. Константинова, Н. Д. Жиркова]. – Дьокуускай: Бичик, 2005. – 342 с.
- Ол улуу сылларга сүгүрүйэбит… / [хомуйан оҥордулар: Н. В. Константинова, Н. К. Новгородова]. – Дьокуускай: Дани-Алмас, 2015. – 118 с.
Периодическай бэчээккэ
- Попова М. Спортка сүгүрүйэбин / М. Попова // Кыым.
- Попова М. Умнубат кэрэ кэмнэрим / М. Попова // Мүрү саһарҕата. – 1997. – Балаҕан ыйын 6 к. – 3 с.
- Попова М. К. Эдэр сааһы эргитэн / М. К. Попова // Мүрү саһарҕата. – 1998. – Балаҕан ыйын 29 к. – 8 с.
