1905-1975
Эһээм Лугинов Егор Алексеевич — Күлтэс Кэптэниттэн төрүттээх киһи эбит. Баатаҕай нэһилиэгэр Ньээкээйи диэн улахан алаас арҕаа халдьаайытыгар олорбут. Икки уол, биир кыыс оҕолоохтор эбит. Уолаттар иккиэн бэйэлэрин олохторуттан кэргэн ылбыттар. Аҕам Ньээккээйигэ Илин Бас Куула Тумуһахха олохтоох Белолюбскай Бүөтүккэ улахан кыыһын Баскыаны ойох ылбыт. Түөрт уолу, биир кыыс оҕону төрөппүттэр. Ийэм мин 3 саастаахпар өлбүт. Онтон аҕам, Намтан кэргэн ылан, биир кыыс оҕоломмуттара. Сэрии буолан, аҕабын бултата ыыппыттара. Оччолорго барыта фронт туһугар буолан сорудах булгуччулаах этэ. Улахан убайым Лугинов Петр Петрович — Сыгыйдаан аҕам быраатыгар Уйбаан Егоровичка — Кургуомҥа хаалбыта. Мин икки убайбын кытта ийэм дьонугар эһээлээх эбэбитигэр хаалбыппыт. Биир убайбын Свешников Уйбаан диэн киһиэхэ ииттэрэ биэрбиттэрэ. Онон үһүс убайым Свешников Алексей Иванович — Кытаанах Өлөксөй диэн буолбута. Бу дьоннор Баатаҕайга Уһун Араҥас арҕаа халдьаайытыгар олорбуттара. Кэлин Өлөксөй Сангаарга олохсуйбута. Баатаҕайтан төрүттээх Соловьева Анна Николаевна диэн кыыһы кэргэн ылбыта.
Аҕам Кэбээйигэ үчүгэй булчуттар ахсааннарыгар сылдьыбыта. Саас, маай бырааһынньыгын саҕана быһыылаах кэлэн барарын өйдүүбүн. Миэхэ ырбаахы таҥаһа, былаат, эһээбэр испиир уонна харчы бэрсэр быһыылааҕа. Арай биирдэ эһээбэр манан эмтэнэллэр диэн эһэ кыыл үөһүн кистии тутан биэрбитин өйдүүбүн. Мин кыра убайбынаан, Маҥыстыын кыһынын интернакка олорон үөрэнэрбит. Тулаайах оҕолорго үөрэнэргэ усулуобуйа да суоҕа, инньэ гынан начаалынай кылааһынан уурайбыппыт. Сайын күтэрдээн-дьирикилээн тахсарбыт, күһүн тириитин оскуолаҕа туттарар этибит. Тулаайахтарга диэн биирдэ эмэтэ курупчаакы, куһуок саахар, кытай чэйин уонна убайдарбар ырбаахы таҥаһын биэрэллэрин өйдүүбүн. Ону биһиги таҥара аһын курдук амсайарбыт. Кэлин убайдарым тырахтарыыс куурсун бүтэрэн, үлэһит буоланнар, холкуос сиэмэ биэрэрэ, ону суорунаҕа тардан хааһыны, лэппиэскэни тото-хана сиир буолбуппут. Аҕам Сангаарга бултуу сылдьан, биир Үөһээ-Бүлүүттэн төрүттээх Степанова Елена Иннокентьевна диэн дьахтары кэргэн гынан, олус иллээхтик олорбуппут. Маачаха ийэбитин олус сөбүлүүрбүт, онтон үс уоллаах этэ, иккитэ оҕо эрдэхтэринэ өлбүттэрэ. Ийэбит төрдүс оҕотун оҕолонобун диэн өлбүтэ. Аччыгый уолун Дьөгүөркэни бэйэтэ илдьэ сылдьыбыта. Уол тустуук буолан Чурапчы спортивнай интернат оскуолаҕа үөрэммитэ. Аҕам кэлин Өспөххө олорбута, онно Горохова Мария Егоровнаны-Хочо Маайалыын бииргэ олорбуттара. Бултаан-алтаан Маайа уордьаннаах булчут аатырбыта. Аҕам 1975 с. алтынньы ыйга өлбүтэ. Уҥуоҕа Өспөххө харалла сытар.
Ахтыыны суруйда 1935 с. төрүөх улахан кыыһа
Парасковья Петровна Соловьева, Баатаҕай олохтооҕо.
БИБЛИОГРАФИЯ
Кинигэлэр
- Ефимов Д.А. Төрөөбүт түөлбэбит Баатаҕай / Д. А. Ефимов. – Якутск: Көмүөл, 2007 – 16 с.
- Ууһут Бүөтүр Луугунап сыдьааннара / сост.: З. П. Лугинова. – 64 с.
- Уус Алдан улууһун Баатаҕай нэһилиэгин биллиилээх дьоно / хомуйан оҥордо А. А. Колесов; редактор Р.Г. Оконешникова. – Дьокуускай: Алаас, 2021. – 21-23 с.
Периодическай бэчээккэ
- Бурцева Р. Дьикти киһи – уу аннынан чааһы быһа сылдьааччы: [Бүөтүскэ Лугинов] / Р. Бурцева // Арчы . – 2007. – Сэтинньи 8 к.
- Бурцева Р. Ууһут Бүөтүскэ: [Петр Лугинов – Күттэс Бүөтүрэ] / Р. Бурцева // Кыым. – 2007. – Алтынньы 25 к.
- Стручков И. Улуу ууһут туһунан: [Баатаҕай киһитэ Петр Лугинов — Күттэс] / И. Стручков // Кыым. – 2007 . – Сэтинньи 1 к.
- Бурцева Р. Ууһут Бүөтүскэ: [Петр Лугинов-Күттэс Бүөтүрэ] / Р. Бурцева // Хатан №5. – 2010. – Балаҕан ыйа-алтынньы.
- Пахомова С. Хочо Маайа холооннооҕо: [Күттэс Бүөтүр] / С. Пахомова // Кыым. -2011. – Олунньу 10 к.
-
